Zararlılar

Faydalılar – Avcılar / Zararlılardan Korunma

Hiç bir zararlının sayısı tehlikeli boyuta gelmeden tamamen yok etmeyi denemeyin. Zararlı olmazsa yararlı böcek de olmaz.

Bir kaç not;

Yalancı tespih ağacına (Neem ağacı – Azadirachta indica) böcek konmaz denir. Hindistan’ın doğal eczanesi olarak bilinir.

Ağaçkakan

Öncelikli tercihi ıhlamur olmak üzere bazı ağaçları delip kabuk altı özsuyunu emer. Bu şekerli sıvı iyi bir besindir onun için.

Ağustos Böceği

Bitkilerin 1-2 yaşlı dallarını oyarak yumurtalarını bırakır, dallarda kurumalara sebep olur. Zarar büyük miktarda değildir. Serçe en büyük düşmanıdır.

Akarlar

Genellikle yaprakta veya tomurcukta ur şeklinde şişlik olarak görülür. Akarları ilkbahar öncesinde elle toplayın. Ağaç kabuklarını aralayarak kontrol edin. Diş fırçasıyla bu bölgeleri fırçalayın. Yapraklarla beraber akarların hasarı görülmeye başlar. Yapraklardan tomurcuğa doğru yayılarak taze tomurcuklarla besleneceklerdir. Bozuk formdaki her yaprağı ve tomurcuğu toplayıp yok edin. Bir çok akar türünü bahçe içinde bırakırsanız avcılar onları yiyerek besleneceklerdir. Bazı akar türleri ise yok edilmelidir. Bu mücadeleyi 2 sene üst üste yaparsanız akarlar tehlikeli boyutta olmazlar.

Alev Tahta Kurusu (Pyrrhocoris)

Asker böceğe çok benzer. Asker böcek faydalı, bu ise zararlıdır. (Bkz; Faydalılar) Tohum ve bitkilerle beslenir. Çok kalabalık yavruladığı için küçük de olsalar zarar büyük olabilir. Ve hızlı çoğalırlar. Sağdaki Asker Böcek, Soldaki Alev Tahta Kurusudur.

Alev Tahta Kurusu

Asker Böcek

Altın Böceği

Hantal bir böcektir. Uçarken ciddi gürültü yapar. Hiç bir zaman onları çokça sayıda görmezsiniz. Bu yüzden zararları fazla olmaz. Bırakın yaşasınlar. Ancak özellikle gül fidanlarına dadandılar mı, göz açıp kapayana kadar tüm yaprakları ve çiçekleri yiyebilir. Gül yoksa ortada başka bitkilerin çiçeklerini de yiyecektir. Polene bayılır.

Arı Kuşu

Avlarının büyük kısmını arılar oluşturduğu için pek de sevilmeyen bir kuştur. Ancak sadece 3-4 ay ülkemiz topraklarında konaklarlar. Nüfusları çok artmadığı müddetçe sorun olmazlar. Sayıları çokça olduğunda arılara ciddi zararlar verirler.

Bitler

Baş belalarıdır. Ancak korunmak çok da zor değildir. Yaprakların üzerindeki yumurtaları elle bile temizleyebilirsiniz. Yaz sonunda halen bitli yaprakları olan bitkiler varsa, bu yaprakları toplayıp yok edin. Sayıları çok fazla değilse avcılar onlarla beslenerek bahçenizde daha çok vakit geçirir.

Aphis Fabae

Zeytin Unlu Biti

Çıyan

Solucanları ve böcekleri yer. Sayısının çok arttığı bir bahçede hiç solucan ve kertenkele kalmadığını görmüştük. Makul miktarlarda olsun ancak sayılarının çok artmasına izin vermeyin. Düşmanı kuşlar, yılan ve akreptir. Tavuklar da çok iyi çıyan avlarlar. Ancak çıyan gece gezmeyi sever. Gündüz taş altlarında saklanır. Bu yüzden çapa yaparken veya bir taş duvarı yenilerken tavukları yanınızda tutun.

Ekin Kambur Böceği

Larvaları bitki kökünde gelişir. Hububat tarlalarında sıkça görülür.

Fare

Tarla faresi sayısı arttıkça bahçedeki zarar da artar. Tüm bitkileri, ağaçları, meyveleri ve köklerini yerler. Ancak bir çok hayvan için de iyi bir besindir. Bu yüzden tamamen yok etme yoluna asla gitmemeli. Tarlada taze bitkilerin köklerini kemirdiklerini fark ettiğinizde, zarar çok hızla artıyorsa ava başlamalısınız. En kolay yöntem fare kapanı kurmak. Yakaladığınız fareleri uzak orman içine bırakabilirsiniz.

Güve - Kırmızı Güve - Transparan Yakı Güvesi

Zygaena Purpuralis

Güveler

Bitki güvelerinin hemen hepsi bitkileri yerler. Böcekleri yiyen türleri de vardır. Bu yüzden bitkilere zarar veren türlerinin sayıları artmadıkça sorun yoktur.

Soldaki kırmızı güve, son zamanlarda sık gördüğümüz bir güve.

Karıncalar- Kırmızı Orman Karıncası

Karıncaların tamamı toprağı havalandırır, drenaj sağlar. Bazı türleri de zararlılarla beslenir, ağustos böceği ve diğer böcek larvalarını yerler.

Karınca yiyen karınca türleri ile kırmızı orman karıncaları çok faydalıdır. Kırmızı orman karıncaları orman dışında yuva yapmaz. Bu yüzden bahçenizde göremezsiniz.

Diğer karıncalar genel olarak zararlıdır. Bazı karınca türleri yaprak bitlerini sırtında taşıyarak ulaşımını sağlar. Bazı yaprak bitlerini koruyarak onlarla bir tür simbiyosis oluştururlar. Amaçları yaprak bitinin aldığı fazla şekeri dışkılamasıdır. Bu şekeri enerji olarak kullanırlar.

Bir çoğu yaprakları kopararak yuvalarına taşır ve orada mantar yetiştiriciliği yaparlar veya yuvaya takviye. Karıncaları tümden yok etmemek gerekir, sayılarının çok artmasına da izin verilmemelidir.

Kedi

Sevimlidir, yumuşacıktır falan da, yeni çapalayıp ektiğiniz yeri eşeleyip pislemeye bayılır. Köstebekten daha çok zarar veriyorlar bahçeye.

Köylerde çok değil de şehirde yaşıyorsanız önlem almalısınız. Biz şehirdeki bahçemizde resimdeki gibi file örüyorduk yeni ektiğimiz yerlere.

Kelebekler

Kelebeklerin çoğu faydalı böceklerdir. Çok az kısmı sayıları çoğaldığında bitkilerinize ciddi zararlar verebilir (Örneğin; Vampir Kelebek – Ricania simulans, Amerikan Beyaz Kelebeği – Hyphantria cunea)

Tırtıllar yaprak yediği için bitkilere zarar verirler. Bu zararı göze alıp tırtılların yaşamasına izin vermeli. Küçük fidelerinizden uzaklaştırın yeter. Veya bahçenizin belli yerlerindeki bitkileri tırtıllar için yetiştirin.

Bazı kelebek türleri bitkilerin öz suyunu emer. Sayıları çok ise bitkilerinize ciddi zararlar verebilir.

Kertenkele

Zararlı ve faydalı her türlü böcekleri ve solucanları yerler. Sayılarının arttığı yerde solucan bulmak zorlaşır. Ancak makul sayıda olmaları faydalı olacaktır. Bir çok hayvanın besini olduğu gibi zararlı böcekleri de yerler.

Kımıl

Tahıl zararlısıdır.

Fotoğraf: Dut Kımılı (Dolicorus baccarum)

Kınkanatlılar

Canlılar aleminin en büyük grubu olduğu için onları tamamen tanımak çok zor. Bahçelerimizde sıkça gördüklerimizi burada paylaşacağız. Çoğunlukla faydalı böceklerdir. Ancak bazı türleri özellikle ekinlere büyük zarar verir. Ormanlarda da büyük zarara sebep olan türleri var.

Kırkayak

Otçuldurlar. Ölü böcek leşlerini de yiyen türleri vardır. Sayıları çokça artmadıkça bitkilere zarar vermezler.

Kokarca

Kokarcanın gelişim süreci hakkında harika bir inceleme:

https://www.animalphotos.me/insect4/shbg-grn.htm

Kokulu böceklere bir örnek: Eurydama ornata – Lahana Kokulu böceği. Bu böcekten bahçemizde sürekli var.

Kurtlar

Tazecik gül dalını bir gün içinde tamamen yapraksız bırakabilirler. Toprak altında larva halinde iken fark etmeniz zordur. Doğumlarıyla birlikte direk yapraklara tırmanırlar. Gövde kurtları ise en tehlikelileri. Dallara delik açıp odun yapıyla beslenirler. Mücadelesi zordur.

Mantarlar

Çok kapsamlı bir konu olduğu için sadece korkulmaması gereken önemli hususları sırası geldikçe burada not alacağız.

Ağaçların yaprakları ayrılırken bir mantar oluşur. Yaprak kökünde göreceğiniz bu mantar sizi korkutmasın. Ağacın kendisi bu yarayı kolayca kapatır. Yaprak döküm zamanı oluşan mantarlardan korkmayın.

Kökte yaşayan mikoriza (Mantarkök) yararlı bir mantardır. Bitkiler arasında olması gereken ilişkilerden biridir bu.

Nematod

İp solucan da denir. Gözle görülmeyen şeffaf yaratıklardır. Bitkilere yeterli alan ve yeterli gübre verirseniz nematodla mücadele etmeye çoğunlukla gerek kalmaz. Yine de fark ederseniz derhal bitkiyi yok etmelisiniz.

Örümcekler

Kırmızı örümcekler bitkinin yaprak öz suyunu emer.

Diğer hiç bir örümcek türü zararlı değildir. Aksine yararlıdır.

Salyangoz

Bir kaç tane kıvırcık veya salatalık fidesini bom boş tarlaya ekin. Başka bir şey olmadığı için tüm salyangozlar bunlara üşüşecektir. Toplayıp uzaklaştırabilirsiniz.

Temmuz sonunda veya kış başında büyükçe bir tahta parçasını bahçeye yatırın. Ara sıra kontrol edin, yumurtaları bu tahtanın altında bulacaksınız.

En zararlısı kabuksuz olanıdır. Tavuklarınız varsa toplayıp tavukları besleyin.

Salyangozların sayısını makul düzeyde tutmak için henüz yavru olanları toplayıp uzaklaştırmak etkilidir. Sakın hepsini yok etmeye çalışmayın. Yılan, Kurbağa, Kaplumbağa, Tavuk, Ördek, Kaz, Kuş ve kirpi varsa bahçenizde onlar da gereken mücadelenin çoğunu yapacaktır.

Kimyasal ilaçlı mücadeleyi sakın yapmayın.

Sansar

Kemirgen bir hayvan olduğu için az da olsa ağaçlarınıza zarar verebilir. Yine de bahçeye zararı önemsenmeyecek kadar azdır. Ancak kanatlı hayvanlarınızı ondan korumalısınız. Tavuk kümesinin çitlerinin altından kazarak kümese ulaşabilir. Bu yüzden 30-40 cm beton dökmeden veya taş örmeden kümes teli çekmeyin. Daha da iyisi koruyucu bir köpek beslemektir. Bunların yanında her türlü hayvanı ve yumurtasını yediği için de iyi bir ekosistem dostudur.

Samur da sansarın akrabasıdır. Ağaç sansarı denen samur türü ağaçlarda veya toprakta yuva açar kendine. Özellikle çam ormanları ve diğer ormanlarda yaşarlar. Toprağınız ormana yakınsa tavuklara dadanabilirler. Boyu 20-25 olduğu için de her delikten geçerler.

Süne

1 cm boyunda kahve rengi bir hayvan. Sap ve ekini sever. En çok ekinlerde görülür. Siyah yumurtalarını arılar parazitlendirir ve yumurtalar ölürler. Bu yüzden arıları korumak gerekir.

Tespih Böceği

Bahçede sık görülen bir böcektir. Önemli bir zararı olmaz. Bitkiyle beslenir.

Sayıları çok artarsa yakalayıp uzaklaştırın. Az miktardalarsa hiç dokunmayın.

Onu da avlayanlar var.

Tırtıl

Tırtıllar yaprak yediği için bitkilere zarar verirler.

Ancak yakın zaman içinde kelebek olup faydalı böcekler sınıfına terfi edeceklerdir. Bu yüzden tırtılların beslenmelerine izin vermelisiniz. Genç fideleriniz üzerinde gördüklerinizi toplayıp daha olgun bitkiler veya ağaçlar üzerine bırakabilirsiniz. Bahçenizde kelebek çalısı varsa tırtılları bu ağaca yönlendirin.

Dut ağacınız varsa ipek böceği de yetiştirebilirsiniz.

Bazı tırtıl türleri vücudunda siyanür depolayarak kuşların saldırısından kurtulur.

Bir kaç zararlı örneği daha

Oxsythyrea cintella – Zeytin çiçek zararlısı.